The Amazing Race

Usa ka Media Network sa atong nasud ang naglungsad ug bag-ong programa sa TV nga gikan sa usa ka reality show sa amerika– ang The Amazing Race. Bisan tood ug daghan kinig katugma sa orihinal nga pasundayag, sama sa paglibot sa nagkalain-laing lugar ug mga pagsulay, dako gihapon ang kalahian niini tungod kay ang mga misalmot niini puro adunay mga deperensiya. Unsaon kaha nila paglampos sa tanan nga mga pagsuway ug si kinsa kaha sa magka-tugma nga sila Buta ug Libat, Amang ug Hungaw, Piang ug Bakol, ug ang magkatugma nga sila Bungol ug Buktot ang magmalampuson ug maoy tawgong pinakaunang mga Amazing Race Champion?

Sa unang pagpasundayag niini sa kahanginan usa-usa nga gipaila-ila ang matag usa kanila:

“Si Buta, 22 anyos, lalaki, gikan sa lungsod sa Cagayan de Oro, gipakatawo nga adunay mata apan di kakita” maoy pagpa-ila sa host kaniya. Gisunod pagpa-ila si Libat, usa ka maanyag nga babaye, 20 anyos “Kung si Buta gihukawan sa iyang panan-aw, ang sunod nga akong ipaila-ila kaninyo adunay sobra nga panan-aw– si Libat!” Mipaklakpak ang mga studio audience. “Sila ang unang magkatugma niini nga edisyon. Magkakita kaha ni sila? ato kanang mahibaw-an sa pagbalik sa the Amazing Race, Philippines!” (Cut).

Samtang gapasundayag pa ug mga pahinumdom gipagduol sila sa mga crew sa studio. Gikapa-kapa ni Buta ang hangin hangtod nga iyang mahawiran si Libat sa abaga paubos hangtod nga nakab-ot niini ang palad ug nakipag-kumusta. “Ako diay si Buta, guapa man diay ka” Gisulti ni Buta nga sagol pangatik. “Hmmp. Pag sure diha! Kakita diay ka?” Maoy tubag ni Libat. “Dili, ang buot nakong ipasabot nga guapa ang imong tingog. Nadunggan man gud ka nako kaganina.”

“Ready! Stand by.. 5, 4, 3, 2….” maoy singgit sa direktor, timailhan nga mo on-air na usab ang programa.

Mi-smile atubangan sa camera si Direk ug nagsugod sa pagyawyaw sa mga litanya, “ato nang nailhan ang una nga magkatugma nga sila Buta ug Libat. Karon atong ipaila kaninyo ang sunod nga magkatugma, ug ania ato kining lantawon” Romolyo ang VTR (Video Tape Recorder) ug didto gipaila-ila si Amang. Gawas nga di siya makasulti dili usab siya makadungog. Bisan pa niana kaniya gihatag ang codename nga Amang. Si Amang usa ka magtutudlo sa Philippines Institute for the Deaf. Maayo kaayo siya mo sign language. Human siya ipaila-ila mibukas ang likod nga bahin sa stage ug didto milugwa si Amang. Daghan kaayo ug Fans! Mga kauban sab niya nga nagtudlo ug mga studyante. Wala man tuod naninggit kay pareho man sila di maka sulti, miulan man sab ug mga palakpak ug “eehhrr! eehhrr!”, di man tin-aw kun unsay ilang ginasinggit kahibalo ang tanan nga kini usa ka pagsuporta.

“Amang, andam ka na ba nga mailhan ang imong katugma?” pangutana ni Direk. Nakalimot ni nga dili man diay makadungog si Amang busa gikinahanglan pa ug usa nga kahibalo usab mag sign language. Simple lang ang tubag ni Amang, pinaagi lang ug pag tango sa iyang ulo nga nagkahulogang “Oo”

Kadyot lang ang gihimong pagpaila kang Hungaw– ang mahimong katugma ni Amang. Sama sa uban nga adunay deperensiya gipanganak siya nga adunay bungi ug tungod sa kapobrihon wala na kini maipaayo. Miabli pag usab ang likod sa stage ug migawas ang aktibo nga si Hungaw. Daghan sab ug Fans si Hungaw. Dili sama kang Amang nga puro palakpakan ra ang nadunggan sa studio gikan sa iyang mga taga-suporta. Puro singgit ang nadungog alang kang Hungaw nga gikan sa Tondo. “Hungaw! Hungaw”

“Kamusta ka Hungaw? Masaya ka bang si Pipi ang makakapareha mo?” tanong ng host. “o-ey aman moh, ahit meme moh sahaa hehi aman moh hat maanta “ (Okey naman po, kahit Pipi po sya sexy naman po at maganda). “Paano yun bukod pala sa hindi nakakapagsalita si Amang, hindi rin pala s’ya nakaririnig?” nangutana na usab ang host. “o-ey paah ren mow, mee molmen ant mamel haman moh.” (Okay pa rin po, may bolpen at papel naman po) maoy tubag ni Hungaw. “Ayos kayo Ngongo ha! May strategy na agad kayo para magkaintindihan sa game na ‘to” maoy gipamulong sa host.

Ug nagsininggita na usab ang mga fans inubanan sa pagtutok sa camera sa mga manud-ongay. Hinay-hinay nga mihinay ang suga ug mihinay ang tingog sa stereo sa studio nga ang buot ipasabot commercial break na.

Halos tunga tunga na sa programa sa dihang gipaila ang ikatulo nga magkatugma. Sunod usab nga migawas ang VTR nila Piang ug Bakol. Parehas sila lalaki ug halos magka edad ra, 28 ug 29. Bisan pa tuod ug gabakang-bakang, makalakaw pa man hinuon si Bakol sukad niadtong naigo siya sa Polio ug uban pang mga sakit sa bukog niadtong bata pa siya. Nindot ang nahimo nilang entrada sa stage, duna pa gyuy mga paaso-aso effect. Gitulod-tulod ni Piang si Bakol samtang nagsakay sa wheelchair ug ginapakita sa TV ang ilang mga pamilya. Silang duha mga pamilyadong tao ug bisan pa tuod sa ilang apan sila gihapon ang mga breadwinner sa ilang pamilya. Nahimo kining dakong bintaha aron sila ang mapili sa programa.

“Kumusta man mo? Piang, e sugilon kuno namo kung gi unsa ka pagdasmag sa 18 wheeler truck” maoy pag sukit-sukit ni Direk. “Gikan ko sa trabaho adtong adlawa, ay! sa inuman diay” pasi-aw nga laban-bawi nga pagkatubag niya. Mikatawa ang mga audience. Lakip na ang mga amang ug bongol miapil sa pag tawa, may gani kay adunay dakong screen nga dunay nag sign language busa nakasabot sila. Nagpadayon si Piang, “mao to, gapadulong unta ko sa pagtabok diha sa dalan sa Talisay, malas lang gyud kay hubog man sab diay ang drayber.” Wala makahibalo si Direk kung mokatawa siya o malooy siya kang Piang sa dihang iyang nahibaw-an nga parehas diay hubog ang sad-an ug ang biktima. “Swerte gihapon ka Piang kay tungod nabuhi kapa ug karon ikaw pa ang gabuhi sa imong pamilya” matud ni Direk. Wala na pataasa sa host ang ilang paghinabi busa miingon nalang siya nga “Goodluck” sa duha.

“Atong ilailahon ang ulahing magkatugma sa atong pagbalik dinhi sa pinaka dakong pagpanaw,– ang Amazing Race….. Philippines!” (cut).

Human sa pahinumdom, gipagawas gyud dayon sa programa ang VTR ni Bongol. Sumala pa dinhi, na-impeksiyon daw ang iyang dunggan tungod sa sobrang pagkulitog niini ug karon naa na sa stage 3 cancer. Dakong bintaha ang iyang sitwasyon busa siya nadawat sa programa… ang iyang pangandoy nga malibot ang Pilipinas bag-o man siya bawian sa iyang kinabuhi.

“Ladies and gentlemen, atong sugaton sa masipang pakpak si Bongol!” matud sa host. Sama sa entrada sa mga naunang contestant gisugat ni Direk ang bongol nga si Bongol sa hi-tek nga pwertahan sa stage. “Kumusta Bongol?” maoy pagbati ni Direk. Mikatawa lang si Bongol samtang hinay-hinay nga gipataas ang microphone ug misulti. Kahilakon kini samtang nagpasalamat “Ang pagsalmot nako dinhi usa ka katumanan sa akong mga pangandoy. Mubo kaayo ang kinabuhi aron dili nato makita ang kanindot sa palibot. Busa kung aduna kamo’y kahigayonan, paningkamuti nga inyong makita ang binuhat sa Dios. Daghang salamat.” Gitunol ni Bongol ang mic kang Direk samtang gapadayon ang kusog nga pagpalakpak.

Ang katapusang contestant mao si Boktot, guapo ang iyang kaagi sa kinabuhi, apan siya maoy dili guapa. Sama sa mga pasundayag sa telebisyon nga Kampanerang Kuba ug Blusang Itim, sa simbahan usab siya gapuyo. Didto, siya ang tigbagting sa kampana. Halos pareho sila ni Bongol nga taas ug pangandoy sa kinabuhi. Kung si Bongol gustong makaadto sa tibuok Pilipinas si Boktot sab nangandoy nga iyang mapabagting ang tanan nga kampana sa nasud. “Boktot, maka inspire ang imong kaagi sa kinabuhi, aduna kabay plano nga mag artista?” maoy pasipat ni Direk. “Ahh hmm…” Gikilig ug ganga-nga samtang mitubag si Boktot. “Oo unta kung mahatagan ug kahigayonan”. “WOW! kinsa man sab ang imong gusto makapareha Boktot?” pangutana ni Direk. “Ahehe… ikaw syempre, idol man gud ka nako.” Midako ang mata ni Direk busa dali niyang gitapos ang programa. “Nailhan na nato ang upat ka mga magkatugma, ug atong sayran sa sunod dominggo ang ilang tinud’anay nga pagpanaw dinhi lang sa the Amazing Race… Philippines!”

Ang Unang destinasyon sa maong programa mao ang lungsod sa Baguio. Gigamit ang bus sa Victory Liner nga mao ang usa sa mga sponsor sa Amazing Race. Wala pa man sila makasakay, usa ka pagsulay na dayon ang ilang nasugatan nga maoy mosukod kung unsa ka lantip ang ilang mga salabutan. “Unsa may color sa sunflower?” maoy pangutana ni Direk. Sa sobra ka sayon sa pangutana natubag gyud dayon kini sa tanan ug usa-usa na nga miarangkada ang mga bus gawas lang sa magkatugma nga si Buta ug Libat. Malas lang gyud kaayo kay usa ra kanila ang mamahimong motubag sa maong pangutana ug si Buta pa gyud maoy nabunotan nga sukad sa iyang kinabuhi wala makakita ug bulak. Nalitok man hinuon niya ang tanan nga mga color, apan malas lang gyud kay ulahi na niyang nalitok ang color nga yellow.

Sa taas sa groto sa Lourdes sa Baguio ang end point. Ug didto sa upat ka magkatugma, mahimo nalang silang tulo. Ug sa taas tua na nag-una si Direk, nauna gihapon siya didto bisan tuod ug ulahi siyang mihawa tungod kay misakay siya ug Chaper. Una nga nakaabot si Amang ug Hungaw. Naglisod man tuod apan halos kasunod na nila si Bongol ug Boktot.
Duha ka magkatugma nalang gyud ang gihulat, sila Piang ug Bakol ug si Buta ug Libat. Tungod kay maglisod man ug saka si Piang kay naka wheelchair man kini dugay sila nga nakahuna-huna kung unsaon ang pagsaka sa Groto. Naabtan na hinuon sila ni Buta ug Libat. Didto migana ang adrenaline rush ni Bakang ug sa iyang pagdali-dali nahuna-hunaan niya nga pas-anon nalang si Piang. Nagdali dali usab syempre sila Libat ug Buta- gigiyahan siya ni Libat. Duol na sila kang Direk sa dihang madigyas sila Libat ug Buta sa dihang nasayop sila sa ulahing paglakang. Busa sila nagdakin-as sa pagkahulog sa ubos nga bahin nga kung iphon moabot sa duha ka gatos ka ang-ang. Halos duguan ang duha samtang gidala kini sa Baguio General Hospital.

“Subo man, apan dinhi nahuman ang pagpanaw ni Buta ug Libat– tangtang na sila” maoy pagpasabot ni Direk “Apan bisan pa niana, sila anaa na sa maayong kahimtang ug nagpa-ayo na, busa padayon ang atong karera sa sunod nga elimination sa Mindanao ipahigayon uban ang mga nahabilin nga mga contestants.”

Usa ka Milagro ang nahitabo sa Ospital. Hinay-hinay nang naayo ang mga bukol, bali ug samad nila, ug sa pagbuka sa mga mata ni Buta kalit kining nakakita! Galuha-luha kini samtang gapangita kang Libat. “Kinsa man sa mga pasyente si Libat?” gakurog si Libat samtang iya kadtong gi sulti ug nakita niya si Libat uyon sa pagtudlo sa Nurse. “Libat! nakakita nako, ablihi na ang imong mga mata” Gipugos pagpa buka ni Buta ang mga mata ni Libat apan wala kini niya bukha dungan sa pag-tulo sa mga nagtipok nga emosyon. “Nadayonan na siya pagka buta tungod sa pagka pakog niya sa semento, si Buta, aw! kuan diay..” alanganin ang Nurse sa pagpasabot kay wala siya makahibalo kung unsa ba gayud ang tinood nga pangalan ni Buta karon nga nakakita na kini.

Wala biyae ni Buta este Tisoy (maoy pangalan ni Buta) si Libat hangtod nga naayo kini.

Sa Mines View silang duha naglingkod samtang nagsud-ong sa mga nanglabay nga mga panganod sa bukid. “Kahibalo ka Libat, makalingaw man diay ang mga panganod hilabi na kung kini naghatag ug kalandong sa mga bukid no?” maoy gi ingon ni Tisoy. “Oo pipila ka higayon na sab na nakong nakita ug mas daghan pa ana kay na doble man sila hahaha” maoy pasi-aw ni Libat. “Wala ka ba maguol karon? Kaniadto limitado ang imong panan-aw karon nawala na gyud?”. “Wala man sab, sa tinuod lang nagpasalamat man gani ko tungod kay bisan unsaon at least nakita nako kung ang kalibutan” maoy pagpasabot ni Libat “Ug dili man sab limitado, misobra man gani diba? As in sobra-sobra na ang akong nakita sa sulod sa duha ka dekada nako nga pagpuyo diri sa kalibutan, busa okay na ko nga ingon niini karon. Kaw ba? karon nga nakita na nimo ang tanan, kung pananglitan adunay mangutana nimo nga usa ka buta unsaon man nimo paghulagway kining kalibutan?”

Kahibalo ka, daghang mga butang ang dili makita sa usa ka ordinaryo nga mata sa mga mata nga nakakita, mao na ang akong itubag kaniya. Malimbungon ang mga mata busa kasagaran dinhi nasilaw ang mga tao. Ang panan-aw di lang kinahanglan nga Pisikal kundi kung giunsa kini pagbaya sa imong lima ka mga pagbati. Kung mawala man ang usa, aw naa pay upat. Ang kahayag sa adlaw ug ang kabugnaw sa hangin kaya nga makita sa imong mga pagbati, ang kanindot sa ulan ug ang tingog sa mga pagtulo niini lakip na ang paghapak sa balud sa kadagatan kaya nga e-hulagway pinaagi sa imong mga pandungog. Ang nagkalahi nga color sa mga kaba-kaba ug mga bulak mamahimong makita pinaagi sa imong pangsimhot, lakip na ang mga lamian nga mga putahi sa unang tan-aw pa lang nimo, di man nimo makita apan kaya kining e-hulagway pinaagi sa imong panlasa.” Maoy hataas nga pagpasabot ni Tisoy. “Grabe Tisoy na speechless ko ha! pero sa imong tan-aw, posible kaha nga magka gusto ang mga normal nga mata sa parehas nako nga aduna too’y mata apan wala man say silbi kay di man ko makakita?” Maoy pangutana ni Brenda (Tinuod nga pangalan ni Libat). “Sa tan-aw nimo? este sa panan-aw nimo? hahahaha! SYEMPRE oo!” mao ang tam-is nga pagpamulong ni Tisoy. Padulong na pagngit-ngit tungod kay hapon na, milabay na ang maong adlaw pinaagi sa ilang matam-is nga halok ug sa panultihon nga gibuhian ni Tisoy “Syempre Oo… Love is Blind.”

Sa Diosdado Macapagal International Airport (Clark) ipahigayon ang pagsulay sa mga nahibilin nga contestant human ang pagsulay sa Baguio ug ayha sila molupad padulong sa Davao sakay ang AirAsia (usa sa mga sponsor sa Programa). Sama sa unang pagsulay sa Bus Station, ang kalantip gihapon sa ilang salabutan ang sunod nila nga panagbangi– PINOY HENYO. Ang pinakadaling makatagna o maka tubag siya ang unang magkatugma nga mosakay sa unang flight padulong sa Davao ug sa sunod nga flight na ang ikaduhang makatubag. Natubag man gyud dayon nila Piang ug Bakang ug ang magkatugma nga si Bungol ug Boktot ang easy word, samtang sila Hungaw ug Amang medyo naglisod tungod kay kinahanglan pang isulat sa papel ni Hungaw ang iyang mga pangutana tungod kay dili man diay maka dungog si Amang.

Ngongo : tao ma to?
Pipi : (milingo)
Ngongo : ayup?
Pipi : (milingo)
Ngongo : lungar?
Pipi : (milingo)
Ngongo1 : mangaen?
Pipi : (mitango) ug gilakipan ug dako nga ngisi 😀
Ngongo : mrutas ma?
Pipi : (milingo)
Ngongo : ngulay?
Pipi : (milingo)
Ngongo : nyank moods?
Pipi : (milingo) medyo na badshot na.
Ngongo : unam?
Pipi : (mitango)
Ngongo : may samaw ma?
Pipi : (milingo)
Ngongo : mrito ma?
Pipi : (mitango)
Ngongo : mrayd nyiken?
Pipi : (milingo)
Ngongo1 : isna ma to?
Pipi : (milingo)
Ngongo: tohino?
Pipi : (iling)
Ngongo : hotnog?
Pipi : (iling)
Ngongo : itnog?
Pipi : eeerrhh!! Errrhh!! (pirteng dakua sa katawa)
Sa wakas!
“Itlog” ang easy word.

Halos oras lang ang deperansiya sa dihang makanaug ang unang duha ka magkatugma sa Davao International Airport. Ug mideretso dayon sa Eden Nature Park and Resort. Ang ilang task mao ang makatabok sa Zip Line. Una gihapon nga nakatabok sila Bungol ug Boktot bisan ug bug-at ang gisakwat niini sa likod. Samtang na abtan ug siyam-siyam sa pagsaka sila Piang ug Bakang tungod sa kataas sa Zip Line nga halos upat ka floor building. Gigamit na usab nila ang sakwat strategy pero wala ni mahimong epektibo busa hapit na silang maabtan nila Hungaw ug Amang. Sa katapusan, eliminated sa Mindanao ang magkatugma nga sila Hungaw ug Amang.

Gihinabi ni Direk sila Amang kung unsay hinungdan nga sila naulahi, apan wala motubag si Amang.

Gikan sa Luzon ug Mindanao sunod nga adtuan sa duha ka nahabilin nga magkatugma mao ang dakbayan sa Iloilo.
Sila sakay sa private plane gikan sa Davao padulong sa Iloilo. Gabii na sa dihang mitugpa sa Airport ang ilang gisakyan ug gikan didto duha ka dagkong puzzle ang misugat kanila nga kinahanglan ilang masulbad. Usa lang sa magkatugma ang mamahimong mohikap sa puzzle. Si Piang sa usa ug si Bungol sab ang sa isa pa samtang gasud-ong lamang ang ilang mga katugma. Una nga nakasublad ni Piang- usa ka maanindot nga simbahan maoy iyang nahimo— Miag-ao (usa sa pinaka dakong world heritage sa atong nasud). Busa dali nga naka hawa sila Piang ug Bakang sakay sa Dyip nga dunay lahi nga desinyo nga makita lamang sa dakbayan sa Iloilo.

Gakarera ang duha ka Dyip. Una nga nakanaug sila Piang ug Bakang apan bisan pa niana naapsan gihapon sila ni Boktot ug Bongol pagnaug padulong sa entrada sa simbahan. Ug didto ilang makaplagan ang sunod ug ulahing pagsulay.
Human nga mabasa sa duha ka magkatugma ang clue mahitungod sa pagbagting sa kampana dalidali silang nag-unhanay sa pag saka sa kampanaryo. Apan tungod kay si Piang ug Bongol maoy una nga mihimo sa pagsulay sa airport si Boktot nasab ug si Bakang ang maoy mosulay karon ug dinhi na usab mahibaw-an kung kunsa ang magmadaugon sa duha ka milyon ka pesos ug usa ka Milyon sab para sa magkatugma nga runner-up.

Match na match ang duha ka mga deperensiyado sa pagsaka sa piot nga hagdanan padulong sa kampana. Si Boktot nga gibug-atan sa iyang gipas-an samtang si Bakang sab nga galisud sa paglakang. Apan tungod kay nagmadaugon ang pangandoy ni Boktot nga makapabagting sa usa ka inilang kampana sa simbahan siya ang una nga nakakuha sa baga nga pisi ug nakapatingog sa kampana! Ug dungan niadto ang mga fireworks sa likod sa simbahan nga maoy nagpanganga sa tanang tao nga mitan-aw nga live.

Kusog kaayo ang Ting! Ting! nga maoy nagpasaba sa tibuok nga simbahan ug dungan niini ang kusog nga . . .
“Ay potik, kabayong budlat ug mata!” nakasinggit si bongol. “Ay sorry nakurat lang.” Nakatotok ang tanan dili tungod sa gisulti ni Bongol kundi sa kamatuoran nga makadungog diay siya. Nangluspad si Bongol ug wala siya masayod kung unsay iyang buhaton busa mibuhat siyag eksena. “Yes! Praise the Lord! Nakadungog nako! Salamat sa milagro nga nagsumikad sa simbahan sa Miag-ao!” –maoy singgit ni Bongol.
“Ulol! kinsa may motoo nimo!? Sipaon taka ron!” miingon si Piang.

Ug makanaug si Boktot ug Bakang.

“Baga sa imong nawong Bongol! Wala sab ka maulaw namo nga adunay tinood nga deperensiya” –maoy sulti ni Bakang.
Wala makatingog si Bongol, murag na amang.

“Oo bitaw wala ka naulaw, kumpleto man unta ka apan nahimo nimo nga mangilad. Wala ka ba makahibalo kung nganong gihimo ni nga special edition sa Amazing Race? aron nga mahatagan ang pareho namo nga walay kaya nga makita ang kalibutan apan nahatagan ug chance?- maoy ingon ni Boktot.

“Kahibalo ka sa imong gibuhat, labaw pa ka sa mga taong di makakita tungod kay sobra ra ang imong pagpa buta-buta! mao sab sa mga di kadungog ug di kakita kay imong gitago ang kamatuoran!” maoy giingon ni Piang.

Naguilty si pa-Bongol bongol “Nahimo lang man to nako kay fans gyud kaayo ko sa Amazing Race, mag-o-audition man gyud unta ko diri, apan wala ko kahibalo nganong nahimo ning special edition. Pasaylua ko ninyo.”

Tungod adto nadesisyonan sa programa nga hatagan nalang ug tig-usa ka milyon ang nakadaug nga si Boktot ug ang mga runner up nga sila Piang ug Bakang.

Ug sa kinaulahian natuman ang pangandoy sa tanan nga maka-adto ug laing laing lugar bisan pa sa ilang deperensiya hilabi na si Boktot nga gawas sa pagpanaw nahitabo sab ang pangandoy nga mahimong artista.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s